نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG) چیست؟

نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG) آزمایشی است که ناهنجاری‌ها و مشکلات موجود در امواج مغزی یا فعالیت الکتریکی مغز بیماران را تشخیص می‌دهد. فعالیت مغز با تولید بارهای الکتریکی بسیار کوچکی همراه است. بسیاری از مشکلات و بیماری‌های مغزی از طریق بررسی این بارهای الکتریکی قابل تشخیص هستند. نوار مغز آزمایشی است که این بارهای الکتریکی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

نوار مغز به کمک الکترودهایی که به شکل دیسک‌های فلزی کوچک با سیم‌های نازک هستند، انجام می‌شود. هنگام آزمایش الکترودها روی پوست سر بیمار چسبانده می‌شوند. این الکترودها بارهای الکتریکی ناشی از فعالیت سلول‌های مغز ناشی را تشخیص می‌دهند. بارهای الکتریکی مغز تقویت و به رایانه متصل به الکترودها فرستاده می‌شوند تا بتوان آن‌ها را به صورت نمودار امواج نمایش داد. این نمودار در واقع پاسخ نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG) است که روی کاغذ چاپ می‌شود. چیزی که در مورد نوار مغز اهمیت دارد شکل امواج است، اما پاسخ به محرک‌ها و تغییرات کوچک انرژی نیز توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب مورد بررسی قرار می‌گیرند.

چه زمانی نوار مغز گرفته می‌شود؟

تجویز نوار مغز بر عهده پزشک متخصص مغز و اعصاب است و انجام این آزمایش برای تشخیص و درمان برخی بیماری‌ها لازم است. در برخی موارد نیز پزشک برای بررسی بیشتر و دقیق‌تر انجام نوار مغز را تشخیص می‌دهد.

به طور کلی نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG) برای بررسی انواع اختلالات مغزی استفاده می‌شود. این اختلالات به صورت امواج نامنظم نمایش داده می‌شوند و پزشک می‌تواند با بررسی آن‌ها اختلالات مغزی بیمار را تشخیص دهد. بیشترین استفاده نوار مغز برای درمان و کنترل عارضه تشنج است. حتی اگر تشنج در سال‌های قبل اتفاق افتاده باشد، نوار مغز وجود و محل وقوع آن در مغز را نشان می‌دهد.

تومور، سکته، آلزایمر، روان‌پریشی، اختلال خواب، تروما، مسمومیت دارویی و… از جمله دیگر مواردی هستند که ممکن است به نوار مغز نیاز داشته باشند. علاوه بر این‌ها ممکن است هنگام جراحی برای نظارت بر جریان خون مغز از نوار مغز استفاده شود.

نوار مغز چه چیز را نشان می‌دهد؟

نامنظم بودن شکل امواج به دست‌آمده از نوار مغز، نشان‌دهنده مشکلاتی در عملکرد مغز است. هر کدام از مشکلات مغزی به شکل خاصی در نوار مغز نمایش داده می‌شوند. پزشک متخصص مغز و اعصاب با بررسی نوار مغز می‌تواند این مشکلات را شناسایی کند. کوچکترین اشکال و اختلال در فعالیت‌های مغز در نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG) به صورت امواج ناهماهنگ نمایش داده می‌شود. از جمله اختلالات مغزی که به کمک نوار مغز قابل تشخیص هستند عبارتند از:

1. اختلالات تشنجی (نوار مغز تشنج)
2. آنسفالیت (التهاب مغز)
3. آسیب سر
4. آنسفالوپاتی
5. تومور مغزی
6. مشکلات حافظه
7. اختلالات خواب با نوار مغزی
8. دمانس یا زوال عقل
9. سکته مغزی
10. انواع نوار مغز

انواع نوار مغزی

حال که متوجه شدیم نوار مغز چیست، بهتر است بدانید نوار مغز انواع مختلفی به شرح زیر دارد:

روش گرفتن نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG)

یکی از نگرانی‌های مشترک کسانی که باید نوار مغزی بگیرند درباره روش انجام آن است. بنا به تشخیص پزشک نوار مغز توسط ۸، ۱۶ یا ۲۵ جفت الکترود گرفته می‌شود. این الکترودها، پالس‌های الکتریکی مغز را از طریق پوست سر دریافت می‌کنند و سپس به رایانه متصل انتقال می‌دهند. نوار مغز در حالت نشسته یا خوابیده گرفته می‌شود. بیمار حین انجام نوار مغز باید کاملا در آرامش و سکون باشد. بنا به تجویز پزشک، تکنسین تست نوار مغز از بیمار می‌خواهد که فعالیت‌های مختلفی انجام دهد؛ مثلا چشمان خود را ببندد، نفس عمیق بکشد و یا به محرک‌های بینایی، شنوایی و… توجه کند.